Houten huizen, elektrische bussen: Gelderland moet door

Het klimaat redden, dat is alsof je een enorme mammoettanker van koers wil laten veranderen, zegt gedeputeerde Jan van der Meer. Maar het moet, zo zegt hij. Een interview vandaag in De Gelderlander naar aanleiding van de presentatie van het Gelders klimaatplan. 

Gelderlanders die blij zijn met windmolens, steeds vaker wonen in houten huizen, vaker op de fiets zitten én hun huis hebben geïsoleerd. Het is het ideale toekomstbeeld van gedeputeerde Jan van der Meer, die deze week een Gelders klimaatplan presenteerde. ,,Maar dit is geen droom, dit moet gewoon, om onze kinderen een veilige toekomst te geven.’’

Het klimaat redden, dat is alsof je een enorme mammoettanker van koers wil laten veranderen, zegt Gelders gedeputeerde Jan van der Meer. Maar het moet, zo zegt hij. En dus presenteert hij een Gelders klimaatplan. Alle provinciale maatregelen die moeten meehelpen om de opwarming van de aarde tegen te gaan -van minder stikstofuitstoot bij boeren tot windmolens- staan verzameld in één plan.

Waarom het plan er is? Omdat iedereen aan zet is, zo zegt Van der Meer. ,,Als we ook als provincie willen dat anderen aan de slag moeten, dan zullen we zelf het verschil moeten maken.’’

Maar het document kent ook allerlei plannen waar de provincie helemaal geen gezag over heeft, denk aan de uitstoot van bedrijven die flink gereduceerd moet worden.

,,Dat klopt, maar landelijk zijn er wél doelen voor de industrie vastgelegd. Wij schrijven hier op wat er nodig is voor de Gelderse bedrijven en willen deze bedrijven ook helpen en aanjagen.”

Zelfs handhaven, zo lees ik.

,,Ja, bedrijven zijn wettelijk verplicht maatregelen uit te voeren als deze binnen vijf jaar terugverdiend kunnen worden. Denk aan bewegingsmelders zodat ’s nachts het licht niet onnodig blijft branden. Wij helpen gemeenten om bedrijven daar aan te houden.’’

Een half miljoen Gelderse huizen verduurzaamd in 2030. Van 1 procent groene energie naar 25 procent groene energie op het totaal. Het zijn wel hele ambitieuze doelstellingen.

,,Het is een enorme opgave. En het is ook geen keuzemenu. Eigenlijk moet alles. Windenergie, zon op dak, zon op land en ik denk dat we ook groene energie uit het buitenland gaan halen. We willen niet achteruit gaan op onze welvaart, dus dat betekent grote hoeveelheden windmolens en zonneparken.

Een aanzienlijk deel van de Gelderlanders ziet de noodzaak helemaal niet. Die wil helemaal geen windmolens.

,,Er moet simpelweg heel veel gebeuren. Van isolatie tot meer duurzame landbouw. Windmolens zijn vaak het meest zichtbaar. Er is angst voor het uitzicht. Maar het landschap verandert nu eenmaal met de tijd. Hoogspanningsmasten zijn er ook gekomen, omdat het hoort bij onze welvaart. Wat ik mooi vind is dat jongeren vaak weten dat er concessies gedaan moeten worden. Wij doen het voor hen. En als we hier echt op in zetten, heb je én een betere toekomst voor je kinderen – zonder overstromingen – én een nieuwe economie. Een schone economie waarbij de opbrengsten ook nog eens in eigen land blijven. Nu gaat al ons energiegeld naar landen als Rusland en Saoedie Arabië.’’

Maar tegen elke windmolen is ook protest.

,,Ik was zelf betrokken bij de windmolens in Nijmegen-Noord. Het was een project ván inwoners zelf,  Ze konden er financieel van meeprofiteren, maar toch was er protest van mensen uit Reeth. Uiteindelijk verloren ze hun zaak bij de Raad van State en vanaf dat moment zijn ze de windmolens toch gaan waarderen. Zij zien nu windmolens en zien: die zijn geld voor ons aan het verdienen.

Het mooiste zijn eigenlijk windmolens in het bos. Maar dat gaat niet want dat verstoort de natuur. Je kunt ook andersom kijken of je bos rond windmolens kunt gaan aanplanten. Zo zijn die ook minder zichtbaar.’’

Gelderland wil meer bomen, maar ook meer woningen van hout. Waarom?

Hout is een stuk milieuvriendelijker dan  beton. En het betekent ook opslag van de C02 in die bomen. Als je een houten huis bouwt, ben je honderd jaar lang van die CO2 af. We willen de hele keten een push geven. En dat betekent dus ook dat je meer bos moet planten.’’

Maandag presenteerde u een hele vloot aan elektrische bussen die onder meer op de Veluwe gaan rijden. Gebruiken die wel groene stroom?

,,Ja, dat is de grootste vloot elektrische bussen in Europa. Ik vind het echt gek dat daar niet meer landelijke aandacht voor is. We willen naar 300.000 elektrische auto’s in Gelderland. Dat zijn er heel veel. Maar het gaat ook de goede kant op. In mijn eigen woonplaats worden lege laadpalen steeds moeilijker te vinden. En ja. Keolis heeft verzekerd dat het groene stroom is. En uiteindelijk maakt dat niet zoveel uit. In 2030 moet in heel Nederland 70 procent van alle stroom groen zijn. Met al die windmolens en zonnevelden gaat het hard. ‘’

En ondertussen onderzoekt u een eigen Gelders warmteinfra bedrijf? Waarom?

We hebben met veel gemeenten gesproken die het niet lukt een bedrijf te vinden die een warmtenet aanlegt in bestaande wijken. Zo’n warmtenet kan het huidige gasnet vervangen. En gemeenten zoeken een betrouwbare partner om dit te doen. We onderzoeken nu of de provincie zo’n bedrijf kan opstarten.

Maar waar verwarmen we die netten mee? In Ede is juist kritiek op het warmtebedrijf omdat ze gebruik maken van biomassa. Zijn er voldoende producten die echt schoon zijn? 

Er is veel weerstand tegen biomassa, maar dat komt vooral door de houtpellets uit de Baltische staten. Maar die worden in Ede helemaal niet verbrand. Dat resthout komt uit de lokale bossen.

Bovendien is dit een ringnet, waar steeds meer andere bronnen op kunnen worden aangesloten. Dat gebeurt nu bijvoorbeeld met restwarmte van een lokale fabriek. Warmtebedrijf Ede heeft nu een opsporingsvergunning voor geothermie, om warmte uit de bodem te halen. Als dat lukt, kunnen ze het verbranden van hout afschalen. Dat is een ideale verduurzamingsstrategie. Zo kan dat op allerlei plekken op een andere manier. Van restwarmte van fabrieken tot warmte uit water. Daarom geloven we echt in die warmtenetten. En op andere plekken zijn individuele warmtepompen de beste oplossing. Alles is nodig.

Het klimaatplan is hier te vinden.