Nijmegen maakt groene kilometers

Na een voorselectie uit twaalf genomineerde steden hoort Nijmegen, samen met Oslo, Essen, Ljubljana en Umeå uit Zweden, tot de finalisten van de European Green Capital Award 2016. Dit jaar mochten overigens voor het eerst steden meedoen met meer dan 100.000 inwoners. Daarvoor waren alleen 200.000+ steden welkom. Eind juni wijst de jury in Kopenhagen na een presentatie van alle steden de winnaar aan. Een artikel in De Gelderlander.

Sommigen zullen denken: hoezo is Nijmegen duurzaam? Waar zie je dat aan? Inderdaad, duurzaamheid is moeilijk zichtbaar te maken. Toch zijn inmiddels al vele duizenden woningen geïsoleerd en liggen er al meer dan 15.000 zonnepanelen op de daken. Niet altijd even zichtbaar maar we zien het wel terug in de cijfers. Inmiddels verbruikt de stad al 7% minder gas en elektra t.o.v. 2008. En dat met een groeiende bevolking en een landelijke trend van energiegroei. Er worden (kilo)meters gemaakt in Nijmegen. Zo wordt een warmtenet aangelegd waarmee in potentie 35.000 woningen kunnen worden verwarmd met restwarmte van de afvalcentrale. Dat draagt enorm bij aan een energieneutrale stad. Maar de ondergrondse buizen voor het warme water zul je straks niet zien.

Daarnaast zijn wel degelijk zaken zichtbaar maar vallen ze misschien niet meer zo op of wordt de relatie niet gelegd met duurzaamheid. Denk aan de veertig kilometer snelfietsroutes in de stad. Of aan de bussen die rijden op groengas; gas gemaakt van ons eigen GFT-afval. Maar denk ook aan de dijkteruglegging bij Lent. Met de nevengeul zijn we voorbereid op het veranderend klimaat met meer regenafvoer van de Waal. Dit project zet ons internationaal op de kaart, omdat zeer veel steden zitten met wateroverlast maar nergens anders ter wereld weet men deze bedreiging zo mooi om te zetten in een kans. In plaats van hogere dijken geven we de rivier meer ruimte en voegen we stedelijke kwaliteit toe en dat spreekt tot de verbeelding.

Wat Nijmegen verder bijzonder maakt is de creatieve humuslaag in de stad en een maatschappijkritische bevolking. Zo was de Zevenheuvelenloop het eerste sportevenement dat een ecotax invoerde voor mensen die met de auto naar het evenement komen. Met de extra opbrengst daarvan zijn zonnepanelen gelegd op schoolgebouwen. Innovatieve ideeën worden hier sneller bedacht, opgepakt en vaak door het gemeentebestuur verder gebracht. Nijmegen heeft zich ontwikkeld tot een urban lab. Er wordt ruimte gegeven aan initiatieven van onderop. Nijmegen was de eerste stad die zonneparken realiseerde voor mensen die zelf geen eigen of geschikt dak hebben. Nijmegen steunde het project van de Vereniging Nederlands Cultuurlandschap om vijfhonderd hectare aaneengesloten agrarisch cultuurlandschap in de Ooypolder te verfraaien; goed voor biodiversiteit en recreatie. Op een innovatieve wijze want de agrariërs krijgen voor het onderhoud van de heggen en houtwallen uit een fonds een marktconforme prijs. We hebben mensen in de stad wonen die de deeleconomie promoten en daarmee landelijk furore maken; zoals Juul Martin met zijn huis van overvloed. Hij realiseerde samen met tientallen vrijwilligers een compleet huis van allemaal restmateriaal en dat zonder geld. Hier gebeuren ook innovatieve dingen op het gebied van duurzame logistiek zoals de Binnenstadservice. Pakketjes voor winkels worden afgeleverd bij een depot aan de rand van de stad waarna ze gebundeld en met milieuvriendelijk vervoer in het centrum worden afgeleverd. Inmiddels zijn er al twaalf vestigingen van Binnenstadservice in Nederland. De oprichter, Birgit Hendriks, gaat nota bene binnenkort haar concept uiteenzetten in Kopenhagen (huidige Green Capital) en Oslo.

Green Capital is een prestigieuze prijs; te vergelijken met culturele hoofdstad maar dan op het gebied van duurzaamheid. Indien we de prijs binnenslepen dan wordt van ons verwacht dat we ons rolmodel serieus nemen en dit uitdragen. Daar hoort bij dat we in 2016 een jaar lang activiteiten ontplooien. En wat dat betreft heeft Nijmegen goud in handen. Want in 2016 staan al zoveel activiteiten gepland die gemakkelijk aan dit thema zijn te verbinden zonder al teveel extra kosten. Denk aan de honderdste editie van de Vierdaagsemars (met oplevering van een klimaatbos), opening van de nevengeul, plaatsing van de windmolens langs de A15, sluiting van de kolencentrale (einde van het fossiele tijdperk) en opening van de Bastei. Ook al winnen we de prijs niet, duurzaamheid dringt zich wel op als centrale thema bij alle activiteiten in 2016.

Kortom, Nijmegen boekt concrete resultaten, is koploper op tal van terreinen en geeft ruimte aan nieuwe creatieve en innovatieve ideeën die bijdragen aan een duurzame wereld. Nijmegen is tevens in staat om een mooi programma voor 2016 te maken waarmee we de bevolking, bedrijven en andere steden in Nederland en Europa kunnen stimuleren. Laat die prijs maar komen!

Jan van der Meer, adviseur duurzaamheid en ex-wethouder te Nijmegen