Open brief: waar moeten onze woningzoekenden naar toe?

minister-blokVandaag heb ik als wethouder voor Wonen van de gemeente Nijmegen een open brief gestuurd aan de nieuwe minister van Wonen, de heer Blok. Dit naar aanleiding van de plannen van de regering om de verhuurdersheffing voor corporaties fors op te schroeven. Dit pakt ook voor Nijmegen rampzalig uit. Hieronder de brief.

Geachte heer Blok,

Op 5 november bent u beëdigd tot Minister van Wonen en Rijksdienst. Een programmaminister voor Wonen, daar ben ik blij mee. Als Minister in dit nieuwe kabinet staat u voor “Bruggen slaan” en voor uitvoering van het hoofdstuk Woningmarkt uit het Regeerakkoord. Ik roep u op het eerste te doen en het tweede vooral niet.

Als wethouder in Nijmegen ben ik trots op de manier waarop we hier de crisis op de woningmarkt te lijf gaan. Uiteraard, er zijn ook hier lange wachtlijsten voor sociale huurwoningen, er is een trage verkoop van woningen en de financiële risico’s in onze Vinex-locatie de Waalsprong zijn niet gering. Maar ondanks de crisis houden we in Nijmegen de woningbouwproductie op peil. Dit jaar realiseren we maar liefst 1.300 nieuwe woningen. Deze productie is voor 65% te danken aan woningcorporaties. Voor de komende twee jaar hebben we prestatieafspraken voor nog eens 3.000 corporatiewoningen, waarvan 1.000 voor studenten.

Ik hoor u denken, de woningcorporaties? Dat zijn toch die ondernemingen waar directeuren wanstaltig veel verdienen, die in derivaten handelen en die miljoenen verliezen door de aankoop van een stoomschip? Inderdaad. Die woningcorporaties. Daar hebben we er in Nijmegen zes van en ze bouwen ook voor studenten, jongeren (starters), ouderen en mensen met een zorgvraag. Precies die doelgroepen bij wie de woningnood het hoogst is en waar in een groeistad als Nijmegen behoefte aan is. Natuurlijk is hier in Nijmegen ook geregeld discussie met de corporaties over de invulling van hun maatschappelijke taken. Maar het negatieve beeld over de woningcorporaties dat doorklinkt in het Regeerakkoord is verouderd en wat Nijmegen betreft niet aan de orde.

In het Regeerakkoord staat dat woningcorporaties weer dienstbaar moeten worden aan het publieke belang in hun werkgebied. In Nijmegen zijn de corporaties dit al! De aangekondigde maatregelen in het Regeerakkoord vormen echter een directe bedreiging voor de corporaties om dit te kunnen blijven doen. Vooral de forse verhoging van de verhuurdersheffing tot 2 miljard per jaar voor alle Nederlandse corporaties vormt een ware aanslag op het investeringsvermogen van corporaties. De onderhandelaars van het Regeerakkoord hebben gedacht dat de huurverhogingen genoeg zouden opleveren om deze extra heffing op te kunnen hoesten. U weet inmiddels beter. Uit de analyse van het Centraal Fonds Volkshuisvesting – uw financieel toezichthouder van de corporaties –  blijkt dat het nieuwe huurbeleid (huren mogen stijgen tot maximaal 4,5% van de WOZ-waarde) onvoldoende is om de aangekondigde verhuurdersheffing te compenseren. Als deze plannen doorgaan betekent dit voor Nijmegen dat investeringen door corporaties vanaf  2014 vrijwel stilvallen.

Nadat het vorige kabinet de eerste tranche van de verhuurdersheffing aankondigde hebben we al in 2012 met de corporaties afgesproken dat de huren konden stijgen tot een nieuw maximum en dat ze 10% moesten bezuinigen op de beheerlasten. Op die manier konden ze hun investeringen in de stad op peil houden. Die ruimte is nu op, nog een keer gaat domweg niet. Een eerste berekening op basis van het CFV-rapport toont aan dat met deze plannen de Nijmeegse woningcorporaties de komende tien jaar ca. 225 miljoen moeten inleveren.

De energielasten zullen de komende jaren de pan uit rijzen. Om ervoor te zorgen dat de woonlasten (huur en energierekening) van huurders niet teveel stijgen is het noodzakelijk dat de komende jaren flink wordt geïnvesteerd in energiebesparende maatregelen. Over 10 jaar willen we dat 50.000 woningen energiezuinig zijn gemaakt tot minimaal label C. We zijn met de corporaties  nu goed op weg doordat we volgend jaar geen huurwoning meer hebben met een label G en aan het eind van 2014 geen woning meer met label F. Maar aan deze ambitie komt een eind als de verhuurdersheffing door gaat.

De Nijmeegse corporaties investeren ook extra in de wijkaanpak. Daarbij gaat het bijvoorbeeld om meer veiligheid (zoals inbraakveiligheid) en de aanpak van overlast. Cruciaal voor ongestoord wonen. Maar ook deze investeringen komen op losse schroeven te staan.

Uit alle prognoses blijkt dat Nijmegen nog stevig doorgroeit, ook als rond 2030 de krimp toeslaat in heel Nederland. Er is in de stad de komende jaren behoefte aan 1.000 nieuwe woningen per jaar erbij. Tot nu zijn het vooral de corporaties die bouwen en dat is na 2014 afgelopen als de plannen met de verhuurdersheffing doorgaan. En zoals u weet ligt de markt voor koopwoningen ook al goeddeels stil. Voor de bouwsector zijn de genoemde maatregelen uit het Regeerakkoord desastreus en voor de stad nemen de risico’s in de grondexploitaties dramatisch toe. Het Kabinet zet ons voor het blok: kunt u ons vertellen waar de Nijmeegse woningzoekenden naar toe moeten?

In Nijmegen slaan we op dit moment letterlijk bruggen over de Waal. Als het Regeerakkoord wordt verwezenlijkt dreigen deze bruggen naar een stadsdeel zonder perspectief te leiden. Hopelijk slaat u een brug naar de woningcorporaties en zo naar alle (toekomstige) inwoners van Nijmegen. Ik nodig u graag uit voor een bezoek aan Nijmegen voor een gesprek over de effecten van het regeringsbeleid in de praktijk.

Jan van der Meer,
Wethouder Wonen en Ruimtelijke Ontwikkeling Waalsprong in Nijmegen