Waarom de petitie van SP over Heumensoord misleidend is

heumensoordEr lopen twee zaken rondom Heumensoord die de SP met elkaar aan het verknopen is; het project Heiderijk en de verkoop van het bos aan Vitens/Natuurmonumenten zoals we dat hebben vastgelegd in het coalitieakkoord. De SP was altijd al tegen verkoop aan Natuurmonumenten maar men had daar niet zoveel argumenten voor. Nu denken ze middels het project Heiderijk wel hét argument in huis te hebben tegen de verkoop. Maar beide zaken hebben niets met elkaar te maken. Bovendien is de petitie die de SP momenteel heeft lopen misleidend. Waar gaat het om?


Heiderijk
Heiderijk is een project dat op initiatief van de provincies Limburg en Gelderland en het Ministerie van LNV wordt uitgevoerd door de grondeigenaren in dit gebied: Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten, Prorail en de gemeente Nijmegen. Alle gerenommeerde natuur- en milieuorganisaties zijn voorstander van heideherstel: Milieudefensie, Gelderse Milieufederatie, IVN, Das&Boom, Vereniging Cultuurlandschap Nederland, Milieuwerkgroep Groesbeek, etc.

In Heumensoord is de gemeente al jaren bezig om de heide terug te brengen. Dat doen we geleidelijk aan. Een en ander staat verwoord in de bosvisie van omstreeks het jaar 2000. Het project Heiderijk is een uitwerking van die visie en is geaccordeerd door het college. Het was een gezamenlijke verantwoordelijkheid van de wethouders Groen en Openbare Ruimte; van mij en voormalig SP-wethouder Hans van Hooft dus.

In totaal beslaat het bosgebied tussen Nijmegen en Mook uit meer dan 3.000 hectare bos. Daarvan moet uiteindelijk 300 hectare worden omgevormd naar leefgebied voor een aantal diersoorten die anders in dit gebied niet kunnen overleven. Een groot deel daarvan wordt uiteindelijk heide. Bij elkaar zo’n 7% van het totale bosgebied. Voordat Heiderijk begon hadden we al 110 hectare heide (o.a. Mookerschans en Mookerheide). Met het project Heiderijk komt daar dus 190 hectare leefgebied bij. Fase 1 is net afgerond met de toevoeging van 83 hectare. Daarvan is slechts 16,8 hectare echt gekapt (Mulderskop; bij de splitsing van beide spoorwegen). Dit bos wordt elders gecompenseerd. De rest betreft het verwijderen van opslag (spontane groei van houtige gewassen; niet zijnde bos) en dunning (selectieve kap o.a. ter bevordering van de groei van overblijvende bomen). Fase 2 en 3 staan pas over een paar jaar op de rol. Getracht wordt de tegenstanders te betrekken bij die plannen.

Op de achtergrond spelen twee discussies over de natuur. De eerste betreft de discussie over recreatiewaarde versus ecologische waarde. De tegenstanders zeggen dat een aaneengesloten bosgebied meer recreatiewaarde heeft dan heidegebied. Ja, als het gebied alleen nog uit heide zou beslaan dan hebben ze wellicht gelijk. Maar de bedoeling is juist dat het een gevarieerd landschap wordt van eiken- en berkenbos afgewisseld met heidegebied (slechts 7% van het geheel), compleet met een rondtrekkende schaapskudde. Uit ervaring blijkt dat na de eerste schrik van de bomenkap recreanten dit landschap zullen gaan waarderen. Ook bij de Overasseltse vennen zijn er bomen gekapt tbv de vennen. Uiteindelijk is men daar tevreden over. Kortom: recreatie en ecologische waarden kunnen prima samen gaan.

De andere discussie die op de achtergrond meespeelt is de discussie over oernatuur (of procesnatuur) versus cultuurnatuur. We hebben in Nederland geen oernatuur meer; de mens heeft Nederland herschapen en gecultiveerd. Flora en fauna hebben zich al die eeuwen hieraan aangepast. We herbergen dus allerlei dier- en plantensoorten in Nederland die baat hebben bij het cultuurlandschap; die baat hebben bij heggen, houtwallen, sloten, heide etc. Als we die cultuurelementen niet koesteren en terugbrengen dan verliezen we deze unieke diersoorten. Denk aan de korenwolf, knoflookpad, zandhagedis, gladde slang, allerlei soorten vlinders en vogels etc. In Europees verband hebben we afspraken gemaakt om deze soorten te beschermen. Als wij niet opkomen voor onze soorten als bijvoorbeeld de zadelsprinkhaan, dan hoeft Frankrijk ook geen maatregelen te treffen voor het voortbestaan van de bruine beer. Alle Europese landen dienen dus hun bedreigde soorten in stand te houden. Alleen onze soorten hebben meestal geen vachtje en zijn niet knuffelbaar. Toch zijn het evenwaardige wezens die ook recht hebben op een bestaan. Dit zou de SP toch eigenlijk moeten aanspreken: het zijn de sociaal zwaksten uit het dierenrijk.

Je krijgt oernatuur als je niets meer aan beheer doet. Dan groeit het bos dicht. De diversiteit neemt af in de hoop dat er andere diversiteit voor terug komt. Maar Nederland is te klein en te dichtbevolkt om oernatuur terug te krijgen. Bij de Oostvaardersplassen probeert men het wel. Het gebied is zo klein dat iedereen kan zien wat er in die echte natuur plaats vindt: daar worden dieren ziek, worden aan hun lot overgelaten, gaan dood en worden opgegeten. Daar spreekt men dan ook schande van! En de SP is dan de eerste om een petitie te houden voor het bijvoederen van de dieren. Kortom in Nederland is er geen plek meer voor oernatuur en zullen we dus moeten tuinieren. En dat betekent ook af en toe bos kappen voor het behoud van het cultuurlandschap.

Overigens wordt het project Heiderijk geroemd door natuurminnend Nederland omdat er nu eens niet ad hoc wat maatregelen worden genomen voor afzonderlijke diersoorten maar wordt het landschap  als zodanig aangepast waardoor de soorten daar allemaal tegelijk baat bij hebben.

Verkoop Heumensoord
De Nijmeegse coalitiepartijen vinden dat bosbeheer geen kerntaak is van de gemeente. Dit kan een organisatie als Natuurmonumenten prima van ons overnemen. Zij hebben de expertise; hun kerntaak is juist natuurbescherming. Bovendien is het gebied dan voor eeuwig veilig gesteld. Natuurmonumenten is een vereniging met leden die het gebied niet zal aantasten voor bijvoorbeeld woningbouw. Bij een overheid als de gemeente is dat nooit zeker. Een paar jaar geleden bijvoorbeeld lanceerde de toenmalige wethouder voor Bouwen, Paul Depla, het voorstel om een atletiekbaan te bouwen in het bos aan de Driehuizerweg, aansluitend aan Heumensoord en in de Ecologische Hoofdstructuur. De SP was daar overigens voorstander van.

Ook het waterbedrijf Vitens heeft belangstelling in aankoop. Het hoort bij hun beleid om waterwingebieden in eigen bezit te hebben. Zo kunnen ze zelf voorkomen dat er verontreiniging plaatsvindt van waterwingebieden.

Natuurlijk dienen we te verkopen onder een aantal voorwaarden. Het gebied dient publiekelijk toegankelijk te zijn en blijven. Defensie moet er gebruik van kunnen maken tijdens de Vierdaagse en je zou afspraken kunnen laten vastleggen in het contract over het beheer. Natuurlijk speelt de verkoopprijs ook een rol. De onderhandelingen moeten nog starten.

Met het geld kan dan vervolgens groen worden gerealiseerd in de versteende wijken van de stad, zoals in Willemskwartier, Wolfskuil en Waterkwartier. Groen voor groen dus.

Overigens hebben we al jaren het beleid om cultuurgronden (weilanden) in het bezit van de gemeente Nijmegen, maar liggend buiten onze gemeentegrenzen, te verkopen en de opbrengsten in te zetten voor onze parken. Dit was op basis van een motie van het CDA. Verkoop van bosgebieden buiten onze gemeentegrenzen aan natuurbeherende instanties is een logische vervolgstap.

Petitie SP
De SP houdt een petitie tegen de verkoop van Heumensoord. De stelling is echter compleet misleidend.

In de petitie staat:

“Met de verkoop van het bos geeft de gemeente Nijmegen vrij baan aan Staatsbosbeheer om in het kader van het project Heiderijk 300 hectare bos te kappen om er een kale heidevlakte van te maken.”

Misleiding 1: Het bosgebied tussen Nijmegen en Mook beslaat meer dan 3.000 hectare. Slechts 10% daarvan wordt leefgebied voor bedreigde soorten (waaronder heide). Bij die 300 hectare is inbegrepen reeds bestaand heidegebied (zoals Mookerschans en Mookerheide; in totaal 110 hectare). Bovendien bestaat een groot deel uit achterstallig onderhoud (denk aan de spoorlijn naar Groesbeek; die ook voor reactivering van de lijn vrij moet zijn van bos; de SP was toch ook voor de terugkeer van de trein/tram naar Groesbeek?) en dunnen. Een deel wordt daadwerkelijk gekapt en dat deel wordt gecompenseerd met bos elders. Maar ‘300 hectare kappen voor een kale heidevlakte’ is dus behoorlijk misleidend.

Misleiding 2: Hoezo Staatsbosbeheer? Ik begrijp deze niet. De gemeente verkoopt het aan Vitens/Natuurmonumenten en dan geven we Staatsbosbeheer vrij baan om te kappen? Huh? Ik denk dat zij denken dat Staatsbosbeheer een organisatie is die gaat over het kappen van bos. Een soort Staatskapbeheer. Maar Staatsbosbeheer is net als Natuurmonumenten of Geldersch landschap een natuurbeherende organisatie. Zij beheren natuur, zoals in de Ooypolder (de Stadswaard). Staatsbosbeheer heeft ook gebied tussen Nijmegen en Mook, net als Natuurmonumenten. Wij willen echter het gebied verkopen aan Vitens/Natuurmonumenten. Of misschien noemt de SP Staatsbosbeheer omdat deze organisatie een slechter imago heeft dan Vereniging Natuurmonumenten. Dit om het publiek verder te misleiden.

Kortom deze petitie gaat niet over Heiderijk en het bevat een verkeerde vraagstelling over de verkoop van Heumensoord aan Vitens/Natuurmonumenten. De petitie gaat dus nergens over maar ik zou me als persoon behoorlijk misleid voelen als ik een handtekening hieronder had gezet.

Ik vind het jammer dat de SP deze kant op gaat. Hans van Hooft sr. en jr. is meermalen de juiste info over het project Heiderijk aangereikt. Willens en wetens strooien ze dus met onjuiste gegevens. Jammer ook omdat dit jaar nota bene het jaar is van de biodiversiteit. In plaats van ‘Red ons bos’, zou men eigenlijk moeten komen met de actie ‘Red onze biodiversiteit!’