“Geef gemeenten meer budget voor warmtetransitie”

Gemeenten zouden meer financiële ondersteuning van Den Haag moeten krijgen om hun leidende rol in de energietransitie ook daadwerkelijk vorm te kunnen geven. Dat zegt de kersverse warmteregisseur van Arnhem en Nijmegen, Jan van der Meer. “Deze operatie is vergelijkbaar met de wederopbouwperiode.” Een interview met Energeia. 

Hij was het al in Amsterdam, nu mag hij ook in het oosten van het land aan de slag: sinds 1 januari is Van der Meer warmteregisseur in Arnhem en Nijmegen. In die hoedanigheid zal hij twee dagen per week de twee gemeenten, de provincie Gelderland en de bedrijven Nuon en Alliander helpen bij het maken van plannen om negentigduizend woningequivalenten aan te sluiten op een alternatief voor gas. Van der Meer is aangesteld voor een jaar, met de mogelijkheid tot verlenging.

“Net als in andere regio’s is in Arnhem en Nijmegen de doelstelling de afgelopen tijd veranderd: aansluiting op het warmtenet staat niet langer voorop, het gaat om aardgasloze wijken”, zo zegt Van der Meer. “Uiteindelijk zullen we binnen 33 jaar alle gebouwen van het gas moeten halen, een gigantische opgave. Dat betekent dat we aan de slag moeten met alle technieken die ons ter beschikking staan, ook met all electric en met groen gas. Het is mijn taak om te zorgen dat alles klaar staat om met een goede propositie de wijken in te kunnen gaan.”

Hoe gaat u dat aanpakken?
“Eerst moeten we weten waar we idealiter warmtenetten kunnen aanleggen. Dat wil ik met alle betrokken partijen samen gaan uitvogelen. Tegelijkertijd is het van belang dat we een goed verhaal hebben met betrekking tot verduurzaming. De afvalenergiecentrales die hier zijn aangesloten, moeten op termijn kunnen worden overgenomen door bijvoorbeeld geothermie. Vervolgens ga ik de gemeenten helpen met het opstellen van warmtetransitieplannen en bekijk ik met de warmteleverancier en de corporaties wat aantrekkelijke proposities kunnen zijn voor afnemers –het liefst, zeker in het begin, met een lagere prijs dan NMDA [Niet Meer Dan Anders, red.].”

U bent al een poosje warmteregisseur in de Metropoolregio Amsterdam. Welke lessen heeft u daar geleerd?
“Het aspect van de verduurzaming is belangrijk, hier moeten we vrij snel een beeld van hebben. Daarnaast willen we de opgave van het aardgasvrij maken techniekneutraal benaderen. Je beredeneert met elkaar welk alternatief in welke wijk het meest kosteneffectief is. Er zijn vele geloofsovertuigingen die elkaar ook verketteren, maar ons verhaal is: we hebben het allemaal nodig, jongens!”
Minister Kamp schetst in zijn Energieagenda een aantal heldere vergezichten.

Sluiten die aan bij uw visie?
“Ik ben daar erg blij mee. Veel wensen van de warmtesector zijn ingewilligd, of in elk geval geagendeerd: schrappen van de aansluitplicht voor gas, geen nieuwe gasnetten in nieuwbouwwijken, een gelijk speelveld voor elektriciteit, gas en warmte. Als dat allemaal werkelijkheid wordt, kan het snel gaan. In die zin trok ik dan ook een flesje wijn open toen ik dat las. Maar de wetgever neemt daar natuurlijk wel de tijd voor. Hopelijk gaat het nieuwe kabinet hier voortvarend mee aan de slag.”

Niettemin ziet Van der Meer één essentiële tekortkoming in de Energieagenda. Kamp geeft de regionale overheden een centrale rol in de energietransitie, maar stelt daar volgens de warmteregisseur geen budget tegenover. “Er moeten transitieplannen worden gemaakt en wijken van het gas worden gehaald; dat betekent veel overleg en veel investeringen. Wellicht zijn er nog stimuleringsregelingen nodig, of een sloopregeling voor ketels die niet zijn afgeschreven.”

“Dit wordt heel erg onderschat, het is te vergelijken met de wederopbouwperiode: gas eruit, warmte erin, elektriciteitsnetten verzwaard en alle woningen aangepast. We hebben in Nederland veel geld over voor decentralisatie-operaties zoals rondom de WMO en de jeugdzorg. Maar de energietransitie is net zo omvangrijk, terwijl gemeenten het vaak moeten doen met één werknemer en een klein budget van enkele tienduizenden euro’s. Ik vind dat treurig. Het moet echt een fors aantal treetjes hoger.”

© 2017 Energeia.